Wat is de werking van Lion's Mane? Onderzoek en feiten over de pruikzwam
Kort antwoord: De "werking" van lion's mane is wetenschappelijk nog niet vastgesteld. Er zijn laboratoriumstudies met cellen en dieren en een handvol kleine studies bij mensen, zoals twee studies met elk 30 deelnemers, met een looptijd van 4 tot 16 weken. Die studies keken vooral naar de stoffen hericenonen en erinacinen, naar zenuwgroeifactor (NGF) in cellen en naar testscores en vragenlijsten bij mensen. Voor lion's mane zijn in de EU geen gezondheidsclaims goedgekeurd.
Laatst bijgewerkt: 15 oktober 2026 · Geschreven door Florian Fermin
Online lees je over lion's mane de gekste beloftes. Wij doen die niet, omdat het niet mag en omdat we het ook gewoon niet eerlijk vinden. Wat ik wel kan doen: laten zien wat er echt is onderzocht, bij hoeveel mensen en hoe lang. Dan kun je zelf beoordelen wat het waard is.
Wat is lion's mane, en waarom heet hij in het Nederlands pruikzwam?
Lion's mane (pruikzwam, Hericium erinaceus) is een eetbare paddenstoel met witte, hangende stekels die op de manen van een leeuw lijken. In het Engels heet hij lions mane mushroom. De Nederlandse naam pruikzwam verwijst naar hetzelfde uiterlijk. In de natuur groeit hij op oude loofbomen, vooral beuken, en in Nederland is hij zeldzaam.
Zoek je op lion's mane Nederlands, dan wil je meestal gewoon de Nederlandse naam weten. In Azië wordt de paddenstoel al eeuwen gegeten, en ook in Europa wordt hij gekweekt en gegeten. Hoe je hem klaarmaakt, lees je bij koken met lion's mane, inclusief lion's mane koffie.
Welke stoffen zitten er in lion's mane, en wat zijn hericenonen en erinacinen?
Naast eiwitten en vezels bevat lion's mane twee groepen stoffen die specifiek bij deze paddenstoel zijn beschreven: hericenonen en erinacinen. Hericenonen zitten vooral in het vruchtlichaam, erinacinen vooral in het mycelium (Friedman, 2015). Daarnaast bevat lion's mane, zoals alle paddenstoelen, bèta-glucanen.
Hericenonen zijn aromatische verbindingen die uit het vruchtlichaam van lion's mane zijn geïsoleerd. Erinacinen zijn diterpenoïden, een andere klasse stoffen, die vooral in het mycelium voorkomen. Bèta-glucanen zijn polysachariden (lange suikerketens) die van nature in de celwand van paddenstoelen zitten.
Het vruchtlichaam is de paddenstoel zelf, het mycelium is het draderige netwerk waaruit hij groeit. De stoffen verschillen per deel. Het maakt dus uit van welk deel een product of een onderzocht preparaat is gemaakt (Friedman, 2015).
Wat is er wetenschappelijk onderzocht naar lion's mane bij mensen?
Bij mensen gaat het om een paar kleine, gecontroleerde studies uit Japan, waarvan twee met elk 30 deelnemers, en een looptijd van 4 tot 16 weken. Daarin werden cognitieve testscores of zelfgerapporteerde vragenlijsten gemeten. Grote studies die door anderen zijn herhaald, ontbreken nog. De uitkomsten zijn dus voorlopig.
De tabel hieronder zet de drie meest geciteerde studies naast elkaar. De uitkomsten staan er zoals de onderzoekers ze maten, niet als effect dat je zelf mag verwachten.
| Studie | Opzet en deelnemers | Wat en hoeveel | Duur | Gemeten uitkomst | Beperkingen |
|---|---|---|---|---|---|
| Mori et al., 2009 | Dubbelblind, placebogecontroleerd; 30 Japanse deelnemers van 50-80 jaar met milde cognitieve achteruitgang, 2 groepen van 15 | Tabletten met 96% gedroogd vruchtlichaampoeder, 3 g per dag (ongeveer 2,9 g paddenstoel) | 16 weken inname, daarna 4 weken zonder | Hogere scores op een cognitieve testschaal dan placebo tijdens inname; na het stoppen daalden de scores weer. Bloedonderzoek liet geen nadelige effecten zien. | Kleine groep, één testschaal, geen herhaling door andere onderzoeksgroepen |
| Saitsu et al., 2019 | Gerandomiseerd, dubbelblind, placebogecontroleerd, parallelle groepen; aantal deelnemers niet vermeld in de samenvatting | Supplement met vruchtlichaam van H. erinaceus | 12 weken | Drie tests (MMSE, Benton-test, S-PA); alleen bij de MMSE werd een significant verschil gevonden | Twee van de drie tests zonder verschil; kleine studie |
| Nagano et al., 2010 | Gerandomiseerd, placebogecontroleerd; 30 vrouwen | Koekjes met H. erinaceus of placebokoekjes; dosis niet vermeld in de samenvatting | 4 weken | Lagere scores op een vragenlijst over stemming (CES-D) na 4 weken ten opzichte van de start; verschillen met placebo op enkele vragen over algemene klachten | Zelfgerapporteerde vragenlijsten, korte duur, kleine groep |
Wat zeggen deze studies wel en niet?
Ze laten zien wat onderzoekers bij kleine groepen hebben gemeten tijdens een periode van inname (Mori et al., 2009; Saitsu et al., 2019; Nagano et al., 2010). Over grote groepen, andere leeftijden of gebruik langer dan 16 weken zeggen ze niets. Ook gebruikte elke studie een ander preparaat en een andere meetmethode, dus je kunt ze lastig vergelijken.
Wat laat laboratoriumonderzoek met cellen en dieren zien, en waarom zegt dat weinig over mensen?
Labonderzoek naar lion's mane keek vooral naar zenuwgroeifactor (NGF) in gekweekte cellen en bij muizen. Daarin verhoogden extracten van Hericium erinaceus de aanmaak van NGF in cellen, en bij muizen het NGF-gehalte in de hippocampus. Maar wat in een kweekschaal of bij een muis gebeurt, kun je niet zomaar vertalen naar de mens.
Zenuwgroeifactor (Nerve Growth Factor, NGF) is een eiwit dat een rol speelt bij de groei en het onderhoud van zenuwcellen. Neurietuitgroei is het uitgroeien van uitlopers van een zenuwcel, een gangbare maat in celkweekonderzoek.
Mori et al., 2008: cellen en muizen
Mori en collega's testten ethanolextracten van vier eetbare paddenstoelen op menselijke astrocytoomcellen. Alleen het extract van H. erinaceus verhoogde de NGF-genexpressie, afhankelijk van de concentratie (Mori et al., 2008). De hericenonen C, D en E verklaarden dat niet, dus er zitten waarschijnlijk andere actieve stoffen in het extract. Bij muizen die 7 dagen voer met 5% lion's mane-poeder kregen, steeg het NGF-gehalte in de hippocampus.
Lai et al., 2013: celkweek
Lai en collega's testten een waterextract van lion's mane uit Maleisië op NG108-15-cellen, alleen en samen met NGF (Lai et al., 2013). De combinatie van 10 ng/ml NGF en 1 µg/ml extract gaf de grootste toename van neurietuitgroei, ongeveer 60,6%. Tegen oxidatieve stress beschermde het extract de cellen niet.
Hoe betrouwbaar is het lion's mane wetenschappelijk onderzoek tot nu toe?
Het onderzoek is op dit moment beperkt in omvang en bewijskracht. De studies bij mensen zijn klein, kort en grotendeels uit één land, en veel onderzoek is in cellen of dieren gedaan. Daarom zijn er in de EU geen gezondheidsclaims voor lion's mane goedgekeurd. Lion's mane is geen medicijn en geen middel om aandoeningen te behandelen, te voorkomen of te genezen.
- Kleine groepen: de twee studies met een vermeld aantal hadden elk 30 deelnemers, verdeeld over twee groepen.
- Korte duur: 4 tot 16 weken. Over langdurig gebruik is weinig bekend.
- Verschillende preparaten: tabletten, supplementen en koekjes, met wisselende of niet vermelde hoeveelheden.
- Weinig herhaling: uitkomsten zijn zelden door andere, onafhankelijke onderzoeksgroepen herhaald.
- Celkweek is geen mens: concentraties in een kweekschaal zeggen niets over wat na inname in het lichaam aankomt.
Waarom maakt het uit of onderzoek met vruchtlichaam of met mycelium is gedaan?
De twee delen bevatten andere stoffen, dus de uitkomsten zijn niet uitwisselbaar. De studies van Mori (2009) en Saitsu (2019) gebruikten het vruchtlichaam. Bij Nagano (2010) noemt de samenvatting het deel niet. Lion's mane-mycelium is in de EU bovendien een niet-toegelaten novel food, dus supplementen op de Europese markt horen van het vruchtlichaam te zijn gemaakt.
Meer hierover lees je in ons artikel over vruchtlichaam of mycelium.
Is lion's mane veilig om dagelijks te gebruiken, en wie moet er opletten?
Lion's mane wordt al eeuwen als voedingsmiddel gegeten. In de studie van Mori en collega's liet bloedonderzoek na 16 weken geen nadelige effecten zien. Over gebruik langer dan een paar maanden zijn weinig gegevens. Heb je een paddenstoelen- of schimmelallergie, dan kun je lion's mane beter vermijden.
Ben je zwanger, geef je borstvoeding, gebruik je medicatie zoals bloedverdunners of staat er een operatie gepland? Overleg dan eerst even met je arts of apotheker. Meer details lees je in ons artikel over lion's mane bijwerkingen.
Waar let je op bij lion's mane kopen?
Let vooral op het gebruikte deel van de paddenstoel, de vorm en concentratie, de zuiverheid, transparantie over herkomst en labtesten, en de prijs per dag. Die gegevens horen op het etiket of de productpagina te staan. Ontbreken ze, dan kun je producten gewoon niet eerlijk vergelijken.
- Vruchtlichaam of mycelium: staat duidelijk vermeld welk deel is gebruikt?
- Vorm en concentratie: poeder, extract of tinctuur, en bij een extract de extractieverhouding (bijvoorbeeld 10:1)
- Zuiverheid: alleen lion's mane, of ook vul- en hulpstoffen?
- Transparantie: herkomst, biologisch certificaat en labtesten
- Prijs per dag in plaats van prijs per verpakking
Welke vorm bij je past, lees je in ons artikel over lion's mane capsules, poeder, extract of tinctuur. Twijfel je tussen aanbieders? In ons artikel waarin we lion's mane vergelijken: GOYU versus Lucovitaal, Kruidvat en Holland & Barrett zie je waar de verschillen zitten.
Van welk deel van de paddenstoel maakt GOYU lion's mane?
Alle vier onze lion's mane-producten zijn gemaakt van het vruchtlichaam, de paddenstoel zelf. Het poeder en de poedercapsules zijn EU-biologisch, de extract capsules zijn een 20:1 extract met water en ethanol, en de tinctuur is een 10:1 extract. Een klant vroeg ons eens waar de paddenstoelen vandaan komen en of er lood in zit. Terechte vraag: de grondstoffen komen uit China, en van elke batch hebben we een analysecertificaat (CoA), op te vragen via support@getgoyu.com.
Je kunt kiezen uit biologisch poeder, biologische capsules (500 mg), extract capsules (400 mg) en een tinctuur met een 10:1 extract. Alle vormen staan op de lion's mane pagina.
Samenvatting in 3 punten
- Lion's mane (pruikzwam, Hericium erinaceus) bevat hericenonen (vooral vruchtlichaam), erinacinen (vooral mycelium) en bèta-glucanen.
- Onderzoek bij mensen bestaat uit enkele kleine studies van 4 tot 16 weken, waarvan twee met elk 30 deelnemers; de rest is cel- en dieronderzoek.
- Voor lion's mane zijn in de EU geen gezondheidsclaims goedgekeurd; het is een voedingsmiddel en supplement, geen medicijn.
Veelgestelde vragen
Wat doet lion's mane?
Dat staat nog niet vast. Een bewezen lion's mane werking is er niet, want het onderzoek bestaat vooral uit cel- en dierstudies en een paar kleine studies bij mensen. Daarom zijn er in de EU ook geen gezondheidsclaims voor goedgekeurd.
Wat is lion's mane?
Lion's mane is een eetbare paddenstoel met de wetenschappelijke naam Hericium erinaceus. In het Nederlands heet hij pruikzwam.
Wat zegt wetenschappelijk onderzoek over lion's mane?
Onderzoek keek vooral naar hericenonen, erinacinen en zenuwgroeifactor (NGF) in cellen en dieren, en naar testscores en vragenlijsten in een paar kleine studies bij mensen. De resultaten zijn beperkt, dus lees ze met voorzichtigheid.
Hoeveel deelnemers hadden de studies bij mensen?
De bekendste studie had 30 deelnemers, verdeeld over 2 groepen van 15, en liep 16 weken. Een studie met 30 vrouwen liep 4 weken. Grote studies ontbreken nog.
Is lion's mane een medicijn?
Nee. Lion's mane is een voedingsmiddel en voedingssupplement, geen middel om ziekten te behandelen, te voorkomen of te genezen.
Is lion's mane hetzelfde als de pruikzwam?
Ja. Pruikzwam is de Nederlandse naam voor lion's mane, de paddenstoel Hericium erinaceus.
Welke vorm van lion's mane is het beste?
Dat hangt af van je routine. Capsules zijn het makkelijkst, poeder is het veelzijdigst en een extract of tinctuur is het meest geconcentreerd. In onderzoek zijn de vormen niet met elkaar vergeleken.
Bronnen
- Friedman M. Chemistry, Nutrition, and Health-Promoting Properties of Hericium erinaceus (Lion's Mane) Mushroom Fruiting Bodies and Mycelia and Their Bioactive Compounds. J Agric Food Chem. 2015;63(32):7108-7123. https://europepmc.org/article/MED/26244378
- Mori K, Inatomi S, Ouchi K, Azumi Y, Tuchida T. Improving effects of the mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on mild cognitive impairment: a double-blind placebo-controlled clinical trial. Phytother Res. 2009;23(3):367-372. https://europepmc.org/article/MED/18844328
- Saitsu Y, Nishide A, Kikushima K, Shimizu K, Ohnuki K. Improvement of cognitive functions by oral intake of Hericium erinaceus. Biomed Res. 2019;40(4):125-131. https://europepmc.org/article/MED/31413233
- Nagano M, Shimizu K, Kondo R, Hayashi C, Sato D, Kitagawa K, Ohnuki K. Reduction of depression and anxiety by 4 weeks Hericium erinaceus intake. Biomed Res. 2010;31(4):231-237. https://europepmc.org/article/MED/20834180
- Mori K, Obara Y, Hirota M, Azumi Y, Kinugasa S, Inatomi S, Nakahata N. Nerve Growth Factor-Inducing Activity of Hericium erinaceus in 1321N1 Human Astrocytoma Cells. Biol Pharm Bull. 2008;31(9):1727-1732. https://europepmc.org/article/MED/18758067
- Lai PL, Naidu M, Sabaratnam V, Wong KH, David RP, Kuppusamy UR, Abdullah N, Malek SNA. Neurotrophic Properties of the Lion's Mane Medicinal Mushroom, Hericium erinaceus (Higher Basidiomycetes) from Malaysia. Int J Med Mushrooms. 2013;15(6):539-554. https://europepmc.org/article/MED/24266378
Dit artikel is informatief en geen medisch advies. Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor een gevarieerd en evenwichtig voedingspatroon en een gezonde levensstijl. Overleg bij twijfel, zwangerschap of medicijngebruik met je arts of apotheker.
